Burza mózgów

Burza mózgów (ang. Brainstorming) jest jedną z najczęściej stosowanych metod twórczego rozwiązywania problemów. Każdy o niej słyszał, ale nie każdy wie, z jakich kroków powinna się ona składać. To, w jaki sposób będzie prowadzona, ma ogromny wpływ na jakość poszukiwanego rozwiązania i atmosferę podczas całego procesu generowania i oceny pomysłów. Nie każde luźne rzucanie pomysłów można nazwać burzą mózgów, a często takie zachowanie wprowadza chaos i nieporozumienia, zamiast prowadzić do znalezienia najlepszego rozwiązania.

1 Przygotowanie burzy mózgów

Burza mózgów powinna mieć swojego moderatora, który przedstawi i wytłumaczy kolejne kroki, a także będzie naprowadzał członków zespołu na właściwe tory w przypadku, gdy pomysły zaczną zbytnio odbiegać od poszukiwanego rozwiązania. Osoba ta powinna być odpowiednio przygotowana do tej roli:

• nie powinna grać głównej roli i generować pomysłów,
• jej głównym zadaniem jest przeprowadzenie zespołu przez kolejne kroki burzy mózgów i reagowanie na sytuacje zakłócające jej przebieg,
• powinna wprowadzać atmosferę swobody generowania pomysłów i nieoceniające środowisko, również reagować w przypadku pojawienia się niekonstruktywnej krytyki w zespole, a także zachęcać do zabierania głosu,
• powinna wcześniej dokładnie zapoznać się ze specyfiką problemu, aby być w stanie odpowiedzieć na pojawiające się pytania,
• powinna też odpowiednio dobrać osoby biorące udział w burzy mózgów, biorąc pod uwagę ich zależności służbowe oraz wzajemne relacje, aby wprowadzić nastrój, który nie będzie blokował żadnej z osób w zabieraniu głosu.

Proponuje się, żeby zespół biorący udział w burzy mózgów liczył od 4 do 8 osób i składał się z osób prezentujących odmienne podejście i obszary działalności (w obrębie omawianego problemu lub nawet prezentujące zupełnie różne obszary działalności). Przed rozpoczęciem burzy mózgów należy przygotować wszystkie niezbędne materiały: samoprzylepne karteczki, przybory do pisania, tablicę, flipchart lub fragment ściany czy stołu pośrodku członków zespołu.

2. Przedstawienie zasad

Dobrze jest przedstawić zasady obowiązujące podczas burzy mózgów. Mogą do nich należeć:

• ograniczenia czasowe dla poszczególnych kroków,
• nietolerancja dla krytyki,
• podkreślenie wagi każdego pomysłu,
• czerpanie z pomysłów innych,
• szalone i abstrakcyjne pomysły są pożądane,
• niepowtarzanie pomysłów, ale udoskonalanie pomysłów, które już padły,
• jedna osoba mówi w jednym czasie.  

3. Przedstawienie problemu

Jest to pierwszy właściwy etap pracy nad poszukiwaniem rozwiązania. Zadaniem moderatora jest właściwe przedstawienie problemu będącego przedmiotem burzy mózgów. Jest to etap, kiedy warto zadawać pytania przybliżające zrozumienie istoty problemu i jego kontekstu.

4. Generowanie pomysłów

Wreszcie docieramy do etapu generowania pomysłów. Każdy może zaproponować pomysł związany z omawianym problemem i zapisać go na kartce w możliwie krótki i zwięzły sposób. Następnie kartkę przykleja się w ustalonym miejscu, widocznym dla wszystkich i generuje kolejne pomysły. Wydaje się banalnie proste, ale pojawiają się emocje, odmienne punkty widzenia, a jest to gotowy przepis na kłótnię. Najważniejsze co należy powiedzieć o tym etapie to to, że nie powinno się dopuścić do dłuższych dyskusji i omawiania jednego pomysłu. Etap ten powinien polegać na rzucaniu pomysłów hasłowo z jednym lub dwoma zdaniami wyjaśnienia. Celem jest wygenerowanie jak największej ilości różnorodnych pomysłów, a nie wybranie najlepszego. Tym zajmiemy się później.

Każdy z pomysłów powinien być od razu po wypowiedzeniu zapisany na kartce i przyklejony w widocznym dla wszystkich miejscu. Dla celów porządkowych można wprowadzić zasadę zabierania głosu po podniesieniu ręki. Etap ten kończy się po wcześniej ustalonym czasie lub po wskazaniu moderatora, gdy ilość generowanych pomysłów drastycznie spada.

5. Sortowanie pomysłów

Wszystkie pomysły były przyczepiane w jednym miejscu. Warto je teraz uszeregować wg kategorii, aby ułatwić późniejsze ich omawianie i ocenę. Może się zdarzyć, że niektóre z nich nie zostaną przypisane do żadnej z nich. Etap ten nie jest obowiązkowy, ale przy dużej liczbie pomysłów ułatwi późniejszą ich ocenę. Można też przed przystąpieniem do ich oceny zrobić sobie krótką przerwę. Pozwoli to na uspokojenie nieco myśli po dosyć burzliwym etapie generowania pomysłów i umożliwi późniejszą ich chłodną analizę.

6. Ocena pomysłów

Ocena pomysłów następuje dopiero po zakończeniu generowania wszystkich pomysłów. Dopiero wtedy można w pełni porównać wszystkie zaproponowane rozwiązania. Nie wszystkie pomysły będzie można wdrożyć. Wybiera się najlepsze z nich i uszczegóławia je.

7. Wybór zwycięzcy

Kiedy kilka najlepszych pomysłów jest już dopracowanych można zagłosować nad najlepszym rozwiązaniem. W głosowaniu może brać udział zespół pracujący nad generowaniem pomysłów lub całkowicie niezależna grupa nie zaangażowana w proces generowania pomysłów.

8. Wdrożenie rozwiązania

Sama burza mózgów jest dosyć przyjemną metodą. Po jej zakończeniu następuje najtrudniejszy etap czyli weryfikacja zaproponowanego rozwiązania pod&